فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
175
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
ترك در قسمتهاى كوچكى ديده مىشود كه كاملا سطحى است و چنان اندك كه به شيارهاى عمودى هيچگونه آسيبى نرسانيده است . همهء ستونها در بلندى و ضخامت يكسانند جز اينكه ستونهاى دست راست بسبب نداشتن هيچگونه حاشيه يا مغزى خيلى بلندتر و عظيمتر از دستچپيها به نظر مىآيند . زيرا اين حاشيهها و ريزهكاريها كه همانند كارهائى است كه بر روى ستون بين رواقها كردهاند كمى از بلندى و زيبائى اين دسته از ستونها مىكاهد . اگرچه اينان نيز همچون گروه ديگر داراى شيارهاى سرتاسرى عمودى هستند . آن گونه كه از پائين حدس زده مىشود ، ارتفاع هريك از اين ستونها بدون محاسبهء پايه و بنياد ، شصت تا هفتاد پى است . با اينكه صفهاى كه ستونها بر آن قرار گرفتهاند بسبب وجود آوارها و قطعات سنگ و خاكى كه بر آن ريخته و گرد آمده بسيار قوزدار و بلندتر از آن است كه سابقا بوده ، آنچه مشهود است پايهء هر ستون بر سطح صفه بيش از شش پى را دربر نگرفته و محيط جائى كه ستون بر آن قرار گرفته بيش از نه پا نيست بطوريكه ضخيمترين قسمت ستون نزديك هفت پى و نيم از سطح را دربر مىگيرد و بقيه تا حدود نه پى دور پايه را تشكيل مىدهد . در مركز يا وسط پايه سوراخى به اندازهء يك پى مربع هست مشابه سوراخهائى كه در آثار سنگى رومى براى ريختن آهن يا سرب به منظور اتصال قطعات تعبيه گرديده است . همين سوراخ در بسيارى از قطعات شكستهء ستونها ديده مىشد كه با اندازهگيرى آنها قطر ستون را حدس مىزديم . همهء پايههاى ستونها به يك شيوه و گرد ساخته شدهاند بطوريكه مساحت يك پايه از مركزش تا محدودهاى كه ستون در آن قرار گرفته معادل هفت پى و نيم است . از آن به بعد هرچه پايه به پائين متمايل مىشود اندكاندك بر قطرش افزوده مىگردد چنان كه در پائينترين قسمت كه روى صفه قرار مىگيرد محيط دايرهء آن به ده پى مىرسد . فاصلهء بين پايههاى ستونها معادل بيست پى است . هر پى معادل دو پى و نيم « 137 » چنان كه
--> ( 137 ) مقصود نويسنده از « هر پى معادل دو پى و نيم » معلوم نشد . - م .